Jean-Michelle Dalle Modeli [1] torik (simit biçiminde) bir ağ şebekesi üzerinde sonlu sayıdaki aktörün etkileşimini konu almaktadır. Bu modelde her bir aktör, kuzeyindeki, doğusundaki, güneyindeki ve batısındaki diğer dört aktör ile etkileşim halindedir. En kuzeydeki aktör en güneydeki, en batıdaki ise en doğudaki ile etkileşime girer ve bu sayede ağ tamamlanmış olur.
Simülasyonda, (1) ve (-1) olarak adlandırılan ve birbiri ile rakip olan iki teknoloji sırasıyla sarı ve yeşil renkler ile tanımlanmaktadır. Aktörler ağ üzerine yerleştirilmekte ve bu teknolojilerden birisini rastgele olarak seçmekte ardından da her bir adımda seçimleri hesaplamalar çerçevesinde yeniden değerlendirilmektedir. Bu adımdan sonra, homojenliğe ilişkin (b) parametresi dikkate alınarak her bir aktörün teknoloji (1) veya teknoloji (-1)’i seçme ihtimalini (S) hesaplanmaktadır:
Bu modelde α teknoloji (1) veya (-1)’i seçme ihtimalini belirtmekte, (b) ise 0<b<1 olmak kaydıyla, teknolojinin heterojenlik/homojenlik oranını belirtmektedir. Sonuç (S), her bir aktörün α teknolojisini seçme olasılığını belirtmektedir.
Dalle’ye göre bu tür bir modelde, (b) parametresi kiritik bir değere ulaşana kadar, niş alanlarda bazı teknolojilerin varolmaya devam etmesi beklenmektedir. Ancak diğer yandan, (bc) kritik değerine ulaştığında (örn. b<bc) her iki teknoloji de yaklaşık aynı oranlarda piyasada birarada varolmaya devam etmekte; b>bc olduğunda ise yalnızca bir teknolojinin başar olduğu (standardizasyonun gerçekleştiği) bir noktaya ulaşılmaktadır (Theorem 3; p.404). ,
Yukarıdaki önermeler çerçevesinde tasarlanan simülasyon programı (b) parametresinin b1 değeri (varsayılan 0.001’dir) için “n” kere (varsayılan 5’tir) çalışmakta ve matris üzerinde başlangıç dizilimi oluşturulmaktadır. Daha sonra (b) parametresinin değeri arttırılmakta (varsayılan olarak 0.002’ye) ve program yeni (b) değeri için bir kez daha çalışmaktadır. Porgram (b) değeri 0.9’a ulaşana kadar süreci tekrarlamaktadır.
Dalle’nin bir diğer önerisi, küresel bir etkileşim söz konusu olduğunda, yerel etkileşimden farklı olarak her daim standardizasyonun oluşacağıdır. Dalle bunu göstermek amacıyla matris üzerindeki bütün aktörlere aynı zamanda komşu olan küresel bir aktör oluşturmakta ve bu aktör tarafından seçilen teknoloji de değerlendirmede hesaba katılmaktadır (p.410).
Dolayısıyla, program aktörün Kuzey(N), Doğu (E), Güney (S) ve Barı (W) komuşlarının seçimlerini dikkate alarak bunların tercih ettikleri seçimlere ilişkin değerleri toplamaktadır. Global Etkileşimin seçilmiş olduğu durumlarda ise program teknoloji(1)’i seçmiş olan beşinci bir “komşu” atamakta ve bu tercihi de hesaba katmaktadır.
Bu simülasyon programı MS Visual Basic 6.0. kullanılarak yazılmış olup, grafik arayüzü vasıtasıyla;
- ızgaranın büyüklüğü (aktörlerin sayısı),
- (b) parametresi,
- her bir (b) değeri için simulasyonun kaç kez çalışacağı,
- küresel etkileşim olup olmayacağı
gibi değerler ayarlanabilmektedir.
Simülasyon programına ilişkin İngilizce belgeyi okumak için yandaki simgenin üzerine tıklayınız:
1 Dalle, JM., “Heterogeneity vs. externalities in technological competition: A tale of possible technological landscapes”, J EvolEcon (1997) 7: 395-41
